Zgaga – co warto wiedzieć?

Refluks żołądkowo przełykowy objawy i leczenie

Zgaga potrafi skutecznie uprzykrzyć życie. Zdarza się, że atakuje w najmniej oczekiwanym momencie, utrudniając normalne funkcjonowanie. Choć można z nią żyć, jej objawy zwykle wymagają łagodzenia poprzez stosowanie odpowiednich leków. Spore korzyści przynosi także zmiana określonych nawyków, które mogą zgagę wywoływać.

Zgaga – przyczyny


Bezpośrednią przyczyną zgagi jest refluks (ang. gastroesophageal reflux disease, GERD), czyli cofanie się treści pokarmowej wymieszanej z kwasem solnym, z żołądka do światła przełyku. Dlatego też mówiąc o powodach jej występowania, należy mieć na uwadze wszystkie czynniki wywołujące GERD. Niestety przyczyny patologicznego zarzucania treści żołądkowej nie zostały jak dotąd w pełni poznane. Wśród najważniejszych czynników wymienia się:
• przejściowe, samoistne relaksacje dolnego zwieracza przełyku;
• nieprawidłowe opróżnianie żołądka,
• nieprawidłową motorykę przełyku;
• uszkodzenie fizjologicznej bariery antyrefluksowej1;

Do przyczyn zalicza się także wpływ oddziaływań zewnętrznych, takich jak: nieprawidłowa dieta, otyłość, siedzący tryb życia, przewlekły stres, palenie papierosów, a nawet aspekty psychologiczne. Warto jednak również pamiętać o istnieniu pojęcia zgagi czynnościowej. Jej występowanie nie jest powiązane z ekspozycją na kwaśną treść żołądka, a patofizjologia pozostaje niewyjaśniona2.

Objawy zgagi


Pacjenci cierpiący na tę przypadłość, a jest ich nawet do 25% całej populacji, zgodnie określają ją jako „pieczenie w przełyku”. Dzieje się tak, ponieważ jego ściany, w przeciwieństwie do żołądka, nie są przystosowane do niskiego pH kwasu solnego. Dlatego też tym, co dla niej charakterystyczne, jest wspomniany piekący ból umiejscowiony za mostkiem lub w nadbrzuszu, a także częste „kwaśne” odbijanie. Dolegliwość swoim zasięgiem obejmuje również jamę ustną. Zgaga bowiem powoduje nieprzyjemne, gorzkie odczucia smakowe. Wielu pacjentów zgłasza ponadto przejściowe problemy z przełykaniem.
Wymienione objawy pojawiają się zwykle na krótko po posiłku lub w trakcie gwałtownych zmian pozycji ciała, np. po porannym wstaniu z łóżka. Niekiedy objawy mogą przypominać symptomy choroby wieńcowej (niedokrwiennej) serca, nie należy jednak ich mylić. Choroba niedokrwienna to poważna dolegliwość, w przypadku której uczucie pieczenia oraz rozpierania za mostkiem pojawia się zwykle na skutek wysiłku fizycznego. Ustępuje natomiast po wypoczynku i zażyciu leków rozszerzających naczynia krwionośne3.

Wymienione objawy pojawiają się zwykle na krótko po posiłku lub w trakcie gwałtownych zmian pozycji ciała, np. po porannym wstaniu z łóżka. Niekiedy objawy mogą przypominać symptomy choroby wieńcowej (niedokrwiennej) serca, nie należy jednak ich mylić. Choroba niedokrwienna to poważna dolegliwość, w przypadku której uczucie pieczenia oraz rozpierania za mostkiem pojawia się zwykle na skutek wysiłku fizycznego. Ustępuje natomiast po wypoczynku i zażyciu leków rozszerzających naczynia krwionośne3.

Jak pozbyć się uczucia pieczenia w przełyku?


Czy istnieje skuteczny sposób na zgagę? Odpowiedź brzmi: i tak, i nie! O ile jesteśmy w stanie stosunkowo szybko zniwelować uczucie pieczenia w przełyku przy zastosowaniu właściwych leków, o tyle długofalowe usunięcie przyczyn może okazać się trudne. Ponad wszelką wątpliwość warto przyjrzeć się diecie i wprowadzić w niej określone modyfikacje. Będą to przede wszystkim:
• eliminacja potraw kwaśnych, działających ściągająco na śluzówkę;
• rezygnacja z napojów i dań stymulujących produkcję soku żołądkowego, np. kawa, mocna herbata, owoce i soku cytrusowe, alkohol, pikantne przyprawy;
• wprowadzenie lekkostrawnej diety wykluczającej tłuste potrawy (np. tłuste mięsa, sery żółte, śmietanę), które spowalniają opróżnianie żołądka, ale i obniżają ciśnienie dolnego zwieracza przełyku;
• rezygnacja ze słodyczy, w szczególności wyrobów czekoladowych;
• spożywanie pełnoziarnistego pieczywa, nie zaś chleba pszennego 4.
Kolejny istotny aspekt to zwrócenie uwagi na pozycję ciała i unikanie zbyt gwałtownych zmian z pozycji poziomej do pionowej. Jeśli np. dokuczliwym problemem jest zgaga w nocy, wówczas warto spać na nieco uniesionym wezgłowiu. Ograniczy to ewentualne cofanie się kwasu żołądkowego do przełyku 5. Należy także unikać schylania oraz kładzenia się na brzuchu bezpośrednio po spożyciu posiłku. Kolację zaś najlepiej zjadać co najmniej na 3 godziny przed pójściem spać.

Leki na zgagę - które wybrać?


Kiedy zmiana nawyków żywieniowych nie przynosi oczekiwanych rezultatów, a my cierpimy na częste pieczenie w przełyku, należy sięgnąć po środki łagodzące nieprzyjemne objawy. Do wyboru mamy kilka popularnych grup leków:
• leki antacida (zobojętniające) – znane od wielu lat i ogólnie uważane za bezpieczne, nawet w przypadku leczenia zgagi w ciąży. Szybko neutralizują kwas żołądkowy, zamieniając go w wodę i związki mineralne. Ich skład najczęściej oparty jest o sole glinu, magnezu lub wapnia. Leki o działaniu zobojętniającym dostępne są bez recepty zwykle w formie tabletek do ssania lub płynów. Sprawdzą się szczególnie w sytuacji, gdy potrzebujemy środków o działaniu doraźnym.

• inhibitory pompy protonowej (IPP) – najpopularniejsza i najszerzej stosowana grupa leków. Jak sama nazwa wskazuje, mechanizm ich działania związany jest z bezpośrednim blokowaniem pompy protonowej, co zmniejsza wydzielanie kwasu solnego. Substancje wykazujące takie działanie to: omeprazol, esomeprazol, lanzoprazol, pantoprazol. Zażywa się je zwykle raz dziennie (najlepiej rano), na 30-60 min przed posiłkiem. Uzyskanie maksymalnego efektu działania tych leków może zająć do kilku dni, jednak ich skuteczność jest naprawdę wysoka. Co istotne, mogą być przyjmowane przez dłuższy czas 6.

• leki miejscowo osłaniające – to alginiany, a także inne miejscowo osłaniające środki, jak np. połączenie kwasu hialuronowego z siarczanem chondroityny. Preparaty te tworzą na powierzchni przełyku warstwę powlekającą, łagodząc w ten sposób stany zapalne i podrażnienia. Ułatwiają także gojenie istniejących już uszkodzeń. Ich działanie jest szybkie i utrzymuje się nawet do kilku godzin. Skuteczność stosowania połączeń kwasu hialuronowego z siarczanem chondroityny w łagodzeniu objawów zgagi potwierdzają badania klinicznie7.

Domowe sposoby – warto spróbować?


Odpowiadając na pytanie: co na zgagę, warto przytoczyć też kilka domowych, sprawdzonych sposobów:
• stosowanie roślinnych surowców śluzowych o działaniu powlekającym, np. liść prawoślazu lekarskiego, kwiat malwy czarnej, siemię lniane;
• picie naparów rumiankowych, które łagodzą stany zapalne oraz wywierają efekt spazmolityczny
• zamiana zwykłej herbaty na herbatę imbirową;
• spożywanie migdałów – wykazano, że włączenie ich do diety może niwelować objawy choroby refluksowej żołądka 8,9,10
• doraźne zażywanie wody z dodatkiem niewielkiej ilości sody oczyszczonej lub octu jabłkowego;
• picie mleka i jogurtów naturalnych – ten sposób u niektórych pacjentów przynosi natychmiastową wręcz ulgę, ale nie zawsze się sprawdza11.

Zgaga – kiedy zgłosić się do lekarza?


W sytuacji, kiedy tej nieprzyjemniej przypadłości towarzyszą inne niepokojące objawy, jak np. utrata masy ciała, zaburzenia w połykaniu czy krwawe wymioty należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Warto to zrobić również wtedy, kiedy częstotliwość występowania schorzenia jest na tyle duża, że wpływa na normalne funkcjonowanie. W takiej sytuacji lekarz może zlecić odpowiednie badania, a także zapisać silniejsze leki, dostępne wyłącznie na receptę (np. leki prokinetyczne lub działające antagonistycznie względem receptorów histaminowy H2) 9.

Podsumowując, bolesna zgaga, która dokucza dużej szerzy naszego społeczeństwa, może być całkiem dobrze okiełznana. Dostęp do odpowiednich leków, a także stosowanie właściwej diety oraz innych środków zaradczych potrafi przynieść szybką ulgę. Warto o tym pamiętać!

Historie pacjentów

Mam 48 lat. Od kilku miesięcy borykam się z problemem refluksu. Stosowałam już wiele leków na zgagę dostępnych na rynku, ale leki te nie do końca mi pomagają. Mam trochę mniejsze objawy, ale nadal one występują. Musiałam poszukać czegoś, co mogłabym stosować dodatkowo i lekarz polecił mi ESOXX® ONE.

Wiem, że wiele osób z problemem nadwagi narzeka na zgagę i refluks. Nie inaczej jest u mnie. Póki te dolegliwości nie dawały mi się mocno we znaki, ignorowałem je, jednak z czasem tak zaczęły mi przeszkadzać w codziennym życiu, że musiałem zasięgnąć fachowej pomocy. Mogę powiedzieć, że BEZ SKUTECZNEGO LECZENIA „ze zgagą nie da się żyć”. Odkąd zacząłem brać ESOXX® ONE czuję się lepiej. 3 x dziennie po posiłkach – w tym raz tuż przed snem – zażywam zawartość saszetki małymi łyczkami, potem nie jem przez 3 godziny. Dodatkowo zacząłem stosować dietę i dzięki temu schudłem już 4 kilo. Czuję się znacznie lepiej.

Nazywam się Marek, mam 53 lata. Pracuję w magazynie i nigdy nie sądziłem, że tryb mojej pracy może wpłynąć na problem zgagi. Okazuje się, że częste schylanie się cofa u mnie treść żołądkową do przełyku, co w efekcie objawia się refluksem i zgagą. Zgaga utrudnia mi pracę. Musiałem udać się do lekarza. Przepisał mi leki i polecił dodatkowo brać ESOXX® ONE. Mam nadzieję, że to mi pomoże.

Problemy ze snem przez zgagę?
Wcześniej objawy pojawiały się tylko po spożyciu smażonych czy pikantnych potraw, ale ostatnio stały się częstsze i bardziej nasilone, a szczególnie źle czuję się w nocy... Nie wysypiam się, bo budzi mnie zgaga. Muszę wstać, napić się wody, usiąść… Odkąd zacząłem łykać 2 saszetki ESOXX® ONE przed snem znowu dobrze się czuję i przesypiam całe noce.

Jestem nauczycielem. W pracy, szczególnie po lunchu, zaczynam mieć kaszel i czuję pieczenie w przełyku. Nie mogę prowadzić lekcji. Z powodu uporczywego kaszlu muszę wychodzić z klasy. To deprymujące. Myślałem, że to coś „laryngologicznego", ale lekarz powiedział, że to zgaga. Teraz po posiłkach biorę ESOXX® ONE i kaszel ustał.